INSTYTUT WYMIARU SPRAWIEDLIWOŚCI

Instytut Wymiaru Sprawiedliwości jest państwową jednostką organizacyjną, prowadzącą działalność naukowo-badawczą, o której mowa w art. 66 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych (Dz. U. nr 96, poz. 618 ze zm.).

Podstawowym zadaniem Instytutu jest prowadzenie badań i analiz dotyczących funkcjonowania w praktyce sądów powszechnych oraz innych organów ochrony prawnej instytucji z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego oraz karnego (materialnego i procesowego). Zadanie to Instytut realizuje przy wykorzystaniu unikalnej metody w postaci badania akt sądowych i prokuratorskich.  << więcej >>

Prace badawcze Instytutu pozwalają na identyfikowanie problemów ujawniających się w procesie stosowania prawa oraz na ocenę obowiązujących przepisów pod kątem zgodności ich rzeczywistego oddziaływania z celami zakładanymi przez ustawodawcę. Rezultatem tych prac – prowadzonych zazwyczaj dodatkowo z uwzględnieniem metody dogmatycznej i prawnoporównawczej – są propozycje interpretacyjne de lege lata, a także, gdy uzasadniają to braki i niedoskonałości obowiązujących przepisów, propozycje de lege ferenda.

Istotną częścią działalności Instytutu jest ponadto gromadzenie, przetwarzanie i publikacja – w ramach badań krajowych i współpracy międzynarodowej - danych statystycznych o przestępczości i wymiarze sprawiedliwości.

Badania i analizy realizowane przez IWS wielokrotnie przyczyniały się do modyfikacji praktyki oraz nadawały ton nowym rozwiązaniom legislacyjnym. Instytut opracował m.in. pionierskie analizy dotyczące problematyki mienia zabużańskiego, gruntów warszawskich, opłat i kosztów sądowych w sprawach cywilnych oraz upadłości konsumenckiej. W dziedzinie prawa karnego i kryminologii wykonał zaś serię szeroko zakrojonych badań wiktymizacyjnych, jak również probacji, stalkingu i tymczasowego aresztowania. W ostatnich latach Instytut realizuje też zadania badawcze na rzecz Komisji Kodyfikacyjnych Prawa Cywilnego i Prawa Karnego. Efektem działalności naukowej Instytutu jest ponad 300 opracowań i raportów empirycznych.

IWS publikuje trzy serie wydawnicze: „niebieską” – poświęconą adaptacji polskiego prawa do europejskich standardów normatywnych, „zieloną” – zawierającą monografie z szeroko pojętego prawa cywilnego oraz „czerwoną” – odnoszącą się do prawa karnego materialnego i procesowego. Od kilku lat Instytut wydaje również „Prawo w Działaniu”, obecnie w formie obszernego kwartalnika, w którym zamieszczane są raporty z badań akt sądowych, zarówno z dziedziny prawa cywilnego jak i karnego. Sztandarową publikacją IWS jest, ukazujący się co cztery lata, „Atlas przestępczości w Polsce”. Instytut wydał dotąd ponad 60 książek.

Niezmiernie ważną sferą aktywności IWS jest współpraca międzynarodowa. Instytut bierze udział w Partnerstwie Ramowym z Komisją Europejską w zakresie programu „Prevention of and Fight Against Crime”. Pracownicy IWS uczestniczą też w dwóch zespołach zadaniowych Komisji Europejskiej – ds. Urzędowych Danych o Przestępczości oraz ds. Europejskich Badań Wiktymizacyjnych.

IWS bierze także udział w ważnych międzynarodowych projektach badawczych: International Crime Victim Survey (ICVS), International Self–Report Delinquency Study (ISRD), European Sourcebook of Crime and Criminal Justice Statistics, ewaluacji europejskich systemów sądownictwa w ramach European Commission for the Efficiency of Justice (CEPEJ), a ostatnio w pilotażu unijnych badań wiktymizacyjnych pod patronatem EUROSTAT.